بايد كرد ، با حكمران است ( 1 ) ؟ آيا تشخيص اينكه به رعايا چه بايد آموخت ، با حكمران است ( 2 ) ؟ 17 . حق تعيين حدود مالكيتها ، حق داورى در اختلافات ، حق اقدام به جنگ يا صلح ، حق انتخاب وزير و مشاور ، حق پاداش و كيفر ، حق تعيين درجات شرف و بزرگى 18 . رنج تسلط حكمران ، كمتر از نداشتن حكمران است - * ( و لابد للناس من امير . . . ) * ( 3 ) 19 . انواع سه گانهء دولت و حكومت : فردى ، اشرافى ، ملى ( 4 ) 20 . لزوم حكومت ، اعم از خوب يا بد - خطبهء 214 حقوق متقابل حاكم و رعيت - خطبهء 214 هيچ كس ما فوق همكارى و هيچ كس مادون همكارى نيست ( بر خلاف نظر هابز ) . سختگيرى عظيم اسلام بر حاكم از نظر اجراى عدالت 21 . نامهء 97 نهج البلاغه خطاب به اهل كوفه كه : بايد ببينيد اگر ظالمم منعم كنيد و اگر مظلومم ياريم نماييد . 22 . از خطبهء 236 كه از خوارج انتقاد مىشود معلوم مىشود كه كسانى كه تعليم و تربيت صحيح اسلامى ندارند ، حق مداخله در حكومت ندارند . 23 . حكومت واحد جهانى ( 5 ) 24 . آقاى غفورى در نظامات اجتماعى اسلام ( ص 147 ) مىنويسد :

--> ( 1 ) آزادى فرد و قدرت دولت ، ص 42 ( 2 ) آزادى فرد و قدرت دولت ، ص 43 ( 3 ) آزادى فرد و قدرت دولت ، ص 49 ( 4 ) آزادى فرد و قدرت دولت ، ص 51 ( 5 ) رجوع شود به ورقهء انسان ، اجتماع ، تكامل اجتماع .